Tryeza e rrumbullakët me titull “Qeverisja paszgjedhore në veri të Kosovës: Sfida, dialogu dhe hapat e mëtejshëm” u mbajt më 4 dhjetor 2025 në Qendrën për Energji Qytetare në Mitrovicën e Veriut, në kuadër të projektit “E ardhmja e përbashkët – Ndërtimi i komuniteteve të qëndrueshme përmes kohezionit social dhe shkëmbimit ndëretnik/ndërfetar”, i cili zbatohet me mbështetjen e GCERF nga OJQ Syri i Vizionit, Edutask Institute dhe OJQ Aktiv.
Pjesëmarrësit, përfaqësues të shoqërisë civile, mediave, asamblistë lokalë nga katër komunat veriore dhe nga Peja, si dhe përfaqësues të MPB-së dhe organizatave ndërkombëtare, vlerësuan se centralizimi i kompetencave policore, prania e vazhdueshme e njësive speciale dhe përfaqësimi i kufizuar lokal po thellojnë më tej pasigurinë institucionale.
Si sfida kryesore u identifikuan: mungesa e transparencës në administratat e kaluara lokale, vendimet e paqarta në disa komuna, veçanërisht në Leposaviq, si dhe çështjet e ndalimit të përdorimit të dinarit, eksproprijimit dhe kufizimit të aktiviteteve kulturore e sportive.
Pjesëmarrësit theksuan se planifikimi hapësinor dhe zhvillimi ekonomik janë thelbësorë për qëndrueshmërinë e komuniteteve lokale, si dhe se duhet forcuar pjesëmarrja e tyre në proceset e planifikimit dhe vendimmarrjes.
Vëmendje e veçantë iu kushtua çështjes së besimit në Policinë e Kosovës. U vu në dukje se disa operacione policore, sipas perceptimit të komuniteteve, nuk shoqërohen me komunikim adekuat me banorët dhe se shumë incidente mbeten të pahetuara. Nga ana tjetër, përfaqësuesit policorë theksuan se veprojnë në bazë të ligjit, se gëzojnë besimin e shumicës së qytetarëve dhe se prioriteti i tyre mbetet siguria publike.
Një shqetësim shtesë lidhet me pengesat administrative, sidomos vështirësitë në pajisjen me dokumente personale për qytetarët e lindur në Kosovë, por me vendbanim në Serbi, gjë që ndikon negativisht në besimin ndaj institucioneve.
Përfaqësuesit e komunitetit shqiptar shprehën shqetësime lidhur me formimin e Asociacionit, por rikujtuan se komunat me shumicë serbe tashmë gëzojnë kompetenca të zgjeruara kushtetuese, të cilat shfrytëzohen shumë pak. U theksua gjithashtu se kryetarët e ardhshëm të komunave duhet të angazhohen më aktivisht në punën e Këshillave Lokale për Siguri.
U përmendën edhe shembuj pozitivë të bashkëpunimit ndëretnik, si puna transparente e administratës komunale në Pejë dhe iniciativat e përbashkëta në Gorazhdevc, të cilat kontribuojnë në rindërtimin e besimit ndërmjet komuniteteve.
Përfaqësuesit e shoqërisë civile vlerësuan se rikthimi i besimit të humbur është i mundur vetëm përmes krijimit të kanaleve të qarta dhe të qëndrueshme komunikimi ndërmjet komunave, institucioneve qendrore dhe qytetarëve. Prioritetet e përmendura përfshijnë: depolitizimin e administratës lokale, dialogun e drejtpërdrejtë me komunitetet dhe forcimin e institucioneve të bazuara në ligjshmëri, gjithëpërfshirje dhe përgjegjshmëri.
Pjesëmarrësit konkluduan se, pavarësisht sfidave të shumta, ekziston pajtim i gjerë se problemet në veri të Kosovës mund të zgjidhen vetëm me mjete paqësore, përmes dialogut, respektimit të ligjit dhe përfshirjes së të gjithë aktorëve relevantë.