3. February. 2020. | 03:21


Održana otvorena debata o jezičkim pravima u sudskim postupcima



U petak, 31. januara u prostoru Mitrovica društvenog kluba održana je otvorena debata o poštovanju Zakona o upotrebi jezika u sudskim postupcima na Kosovu. Učesnici debate bili su advokati Predrag Miljković i Miloš Delević kao i pravnik Ivan Spasojević koji radi kao trener u Osnovnom sudu u Mitrovici. Debati su, pored ostalih, prisustvovali i Povernik za jezike Slaviša Mladenović, pravna savetnica iz institucije Ombudsmana Miljana Sćekić i Šerafedin Omer iz Konsultativnog veća za zajednice.

Tokom debate učesnici su govorili o svojima iskustvima u vezi sa dostavljanjem sudskih odluka na jeziku koji advokati i stranka ne razumeju, odnosno na albanskom jeziku. Prema rečima adovokata, kako je njihov primarni cilj da zaštite interese svojih klijenata, oni su na ove odluke uglavnom odgovorali zbog rizika da ne propuste zakonske rokove za ulaganje žalbi i drugih pravnih lekova. Rešenje o određenju i produženju pritvora, gde se odlučuje o lišenju slobode jednog lica, uglavnom su dobijali na jeziku koji ne razumeju. Međutim, advokati su i u ovim slučajevima odgovarali i ulagali pravna sredstva iz gore pomenutih razloga, posebno zbog toga što ovaj postupak spada u postupke hitne prirode, gde je rok za žalbu veoma kratak i iznosi 24h. Advokat Miljković je, međutim, upozorio da do kršenja jezičkih prava dolazi i prilikom ročišta izvođenja dokaza. Kao primer je naveo aktuelni proces koji se vodi povodom ubistva Olivera Ivanovića gde su optuženima spisi i dokazni materijal dostavljeni na albanskom jeziku.

Kako su sami naveli, advokati se u sudskim postupcima retko pozivaju na Zakon o upotrebi jezika u ovim slučajevima. Jedan izuzetak naveo je advokata Delević koji se pozvao na Zakon jednom prilikom koja se ticala odluke privatnih izvršitelja. Advokat Delević je tom slučaju uspeo da izdejstvuje produženje roka do dostavljanja rešenje na jeziku koji njegov klijent razume, odnosno da pomenuti rok počne da teče tek od tog trenutka. Osim toga, učesnici debate su naveli da je u nekim slučajevima ceo dokazni postupak vođen na albanskom jeziku, iako su i stranka i advokati bili Srbi.

Kada je reč o važećim zakonima, učesnici debate su istakli da postoje brojne pravne praznine, odnosno nepreciznosti i nejasnoće u samim zakonima, koje ostavljaju mogućnost “slobodnog tumačenja”. Kao posebno osetljivo pitanje naveli su odlučuvanje o pritvoru, odnosno lišavanju slobode, i predložili da se za te slučajeve odrede posebno stručni i specijalizovani prevodioci.

Učesnici debate su se osvrnutli na odredbe koje postoje u Zakonu o opštenom upravnom postupku i Zakon o prekršajima koje štite prava stranaka da akte dobijaju na jeziku koji razumeju. Učesnici su se saglasili da bi taj model trebalo da se implementira i u ostalim procesnim zakonima. Kada je reč o upotrebi ćirilice, učesnici debate su se sagasili je problem prilikom službene upotrebe i dostavljanje spisa na ćirilici naročito izražen na jugu Kosova.

Poverenik za jezike Slaviša Mladenović je predstavio mere koja Kancelarija poverenika preduzima i ukazao na nedovoljan broj žalbi koje dolaze od građana, ali i predloga iz civilnog društva. Poverenik je naglasio da razume da se advokati u pojedinačnim postupcima propuštaju da ukažu na povrede jezičkih prava budući da se rukovode interesima klijenata, ali apelovao da advokati ili organizcije civilnog društva nakon postupaka izveste Poverenika o slučajevima kršenja prava, pojedinačno ili grupno, kako bi se inicirale sistemske promene.

Otvorena debata je organizovana u okviru projekta “Kreiranje dvojezičnog Kosova” koji sprovodi NVO Aktiv uz finansijsku podršku Ambasade Kraljevine Norveške u Prištini.